|
| Dorpsbelangen in Fryslân
Introductie
Fryslân is een typische plattelandsprovincie. Beeldbepalend voor Fryslân is natuurlijk de taal (Fries, maar ook het Stellingwarfs en bijvoorbeeld het Bildts) het weidse landschap, de agrarische structuur maar ook het aantal kleine dorpen. In Fryslân zijn 348 dorpen met minder dan 1.500 inwoners. Dat betekent dat een op de vijf kleine dorpen in Nederland in de provincie Fryslân ligt. Van die 348 dorpen hebben ruim 200 zelfs minder dan 500 inwoners. Ook grotere plaatsen zoals Leeuwarden, Sneek, Heerenveen en Drachten zijn in vergelijking met de rest van Nederland klein in omvang en inwonertal. Naast deze vier plaatsen zijn er slechts 6 kernen met meer dan 10.000 inwoners. Van de ruim 630.000 inwoners van Fryslân woont 2/3 in een dorp. Bijna al die dorpen hebben een “Vereniging voor Dorpsbelang” of “Plaatselijk Belang”.
Ontstaan dorpsbelangen
Alhoewel een aantal dorpsbelangen al meer dan honderd jaar bestaan, zijn er veel in de begin jaren vijftig ontstaan: de toekomst van veel van deze kleine dorpen werd bedreigd. Bewoners van de dorpen organiseerden zich om een aantal ontwikkelingen tegen te gaan: de traditionele plattelandseconomie kwam onder grote druk te staan en verdween binnen enkele tientallen jaren definitief en bijna geruisloos uit het dorp. De agrarische rationalisatie had als gevolg dat de landbouw al snel niet meer de grootste werkgever op het platteland was. Veel toeleverende bedrijven verdwenen uit het dorp naar de grotere plaatsen. In veel dorpen wist de middenstand zich niet meer te handhaven en waren de inwoners voor hun inkopen aangewezen op de rijdende winkel of de nieuwe supermarkten in de grotere plaatsen.
Forenzen
In steden als Leeuwarden en Drachten concentreerde zich voor een groot deel de Friese werkgelegenheid. Het forenzen verkeer deed zijn intrede, terwijl ook veel inwoners van de dorpen ervoor kozen om in de stad te gaan wonen.
Leefbaarheid
Het provinciaal bestuur, de gemeenten maar vooral ook de inwoners van de dorpen realiseerden zich dat er iets gebeuren moest omdat de leefbaarheid van hun dorp in het geding was. In de provincie Fryslân werd een ondersteuningsbeleid voor kleine kernen ontwikkeld. Met veel inventiviteit van provincie, gemeenten en inwoners werden plannen opgezet om de leefbaarheid in de dorpen te verbeteren. Streekcommissies werden ingesteld en er kwam geld om wegen te verbeteren, rioleringen aan te legen, werkgelegenheidsprojecten op te zetten en ook de verkrotting in de dorpen werd aangepakt. Dorpsbelangen speelden hierin een belangrijke rol als aanspreekpunt en vertegenwoordiger van de dorpen.
Sociaal-cultureel leven
Naast de aandacht voor de woonomgeving en de werkgelegenheid op het platteland, gaven de inwoners van de dorpen aan dat zeer belangrijk is dat er in elk dorp een accommodatie is waar het sociaal-culturele leven plaats kan vinden. Want al verdween er veel van de oude bedrijvigheid uit het dorp. Het dorp als gemeenschap bleef bestaan en had verbazingwekkend weinig te lijden onder de snelle veranderingen die op het Friese platteland plaats vonden.
Dorpsbelangen nu
Dorpsbelangen zijn nog steeds niet-politieke verenigingen, die zich ten doel stellen om op te komen voor het algemene belang van de inwoners van het dorp en het dorp naar buiten toe te vertegenwoordigen. Ze doen dat op allerlei manieren: ‘sociale’ activiteiten organiseren, plannen maken, projecten in eigen beheer uitvoeren, overleg voeren met de gemeente over ontwikkelingen, enz.. De dorpsbelangen vormen tegenwoordig een belangrijk aanspreekpunt voor overheden en maatschappelijke organisaties en worden beschouwd als een volwaardig partner.
Bottum-up
Het bottom-up denken speelt daarbij een belangrijke rol. Initiatieven vanuit de dorpen, vaak geďnitieerd vanuit dorpsbelang, zorgen ervoor dat dorpen steeds meer zelf hun toekomst bepalen.
- Op
Fryslân in cijfers vindt u de statitieken van alle Friese dorpen
- Op
www.dorpen.nl vindt u de dorpen die eigen “dorpssite”hebben. Via deze site kunt u doorklikken naar een overzicht van alle Friese gemeenten
|
|
|
 | | Informatie- en Kennispunt Platteland
|
 | | Aanpak Rotte Kiezen
|
|
